Bestuurs-VAR?!

Van richting veranderd, goal! Het publiek juicht, maar de scheidsrechter vraagt de VAR er nog even naar te kijken. Deze maand is beslissend in veel competities, veel finalepotten. Prachtig om te volgen.

Respect voor de scheidsrechters. Zij moeten in een split-second keuzes maken tussen in of uit, overtreding of niet, goal of geen goal,….. Meestal geen zwart-wit situaties. Met de regels in de hand interpreteren zij, onafhankelijk, wedstrijdsituaties en bepalen de grenzen van het spel, naar de geest van de wedstrijd.

Daarom is een VAR (Video Assisted Referee) een nuttig hulpmiddel, een ‘extra-line-of defence’. De VAR maakt het mogelijk het aantal menselijke fouten terug te dringen. Er zijn verschillende toepassingen maar in essentie kan een derde scheidsrechter met camerabeelden de scheidsrechter van een advies voorzien. Ook de VAR maakt fouten, maar per saldo is topsport er eerlijker van geworden.

Ook in besturen gelden regels; wettelijke kaders en ook morele gedragsnormen. Net als bij sport zijn de meeste situaties meer grijs dan zwart-wit. Governance-codes en accountant-grondbeginselen ten spijt, het is voer voor interpretatie. Vandaar dat er steeds meer aandacht is voor ‘boardroom-dynamics’ om het interprofessionele proces tussen alle CXO’s te kunnen beoordelen. Als er in de boardroom hygiëne en zelfcorrigerend vermogen is, zijn de besluiten beter, is de redenering.

Er zijn grote verschillen tussen het sportveld en de bestuurskamer. Om te beginnen zijn bestuursleden niet elkaars tegenstander, laten we daarvan uitgaan. Wel kunnen er, ondanks het gemeenschappelijke belang, grote verschillen zijn in stijl, tempo, visie, volgordes, etc. Daarom kan het aan de directietafel goed knallen, en dat is goed. Complementaire competenties zijn de manier om goed beleid tot nog betere uitvoering te brengen. Maar dan moeten ze wel verbinden.

Een ander verschil is dat de boardroom geen onafhankelijke scheidsrechter kent. Er is niemand die toeziet op de toepassing van de regels, anders dan de leden zelf, en in het bijzonder de bestuursvoorzitter. Vergelijk, de aanvoerder van het team. Er is wel een toezichthouder buiten de lijnen, de RvT/RvC! Een belangrijke rol met veel toewijding, maar wel op afstand.

Is een scheidsrechter die toeziet op bestuurlijke hygiëne binnen de lijnen handig? Dat mag elke board gelukkig zelf uitmaken. Maar ik opper toch het idee in belangrijke gevallen een onafhankelijke 2^e-lijns, toe te voegen. Iets of iemand, ter ondersteuning aan de bestuursvoorzitter, die desgevraagd advies geeft in situaties die dat vergen. Een soort “bestuurs-VAR”.

Dit hoeft natuurlijk niet letterlijk, met opnames van de bestuursvergadering. Zoek vooraleerst de menselijke oplossing. Door een van de bestuursleden die rol te geven of met een onafhankelijke expert als fly-on-the-wall. Op initiatief van een van de aanwezigen kan een advies gevraagd worden. Alleen al die mogelijkheid om te kunnen raadplegen, gaat de bestuurlijke hygiëne bevorderen.

Een manier om aan de bestuurstafel te reflecteren op het voorafgaande is geen gekke maatregel. Niet altijd, maar in belangrijke gevallen bijvoorbeeld. Gevallen van een finale, net als in de topsport. Daar werkt het goed. Kijk maar komend weekend.